Op 8 oktober aanstaande zal Jaap Goedegebuure de Jacob Israël de Haan-lezing uitspreken, met als titel ‘Fijn bederf. Jacob Israël de Haan en het Kwaad’. Deze jaarlijkse lezing wordt georganiseerd door het Genootschap Jacob Israël de Haan en de faculteit Geesteswetenschappen van de UvA.

Dit najaar organiseert Werkgroep Achttiende Eeuw een reeks webinars, iedere eerste dinsdagnamiddag van de maand. In het eerste webinar op 6 oktober wordt het ‘Jaarboek 2020’ gepresenteerd.

Marten van der Meulen | 26 september 2020
Eylaci, een vreemd woord

Ik ben nu een aantal weken bezig met mijn onderzoek naar taalnormen in de Leidse universitaire archieven. Ik heb een flink aantal brieven en andere documenten doorgelezen, tot dusverre voor de periode 1575-1730. In die documenten kom ik geregeld onbekende woorden tegen, niet zelden duidelijk van Franse komaf: woorden als suppliant, contremineren, elargeren, apparentelijk en debvoir (ik schreef het al eerder: in de blinde paniek over het Engels vergeten mensen vaak hoe ontzettend veel Frans er in het Nederlands was en is). Maar dat terzijde. Eén woord in het bijzonder viel me op, in onderstaande passage:

"En, eylaci! de droevige ervarentheyt van opgeresene twisten, onlusten, verdeeltheden, scheuringen, verbijsteringen, die uyt desen opheff van soo vele ongehoorde nieuwicheden reede sijn voortgekomen"

Het gaat om eylaci. Het lijkt duidelijk dat het hier om een vorm van helaas gaat, maar wat is dit voor vorm, en wat doet die in deze tekst?

Tussenwerpsels
Het bovenstaande fragment komt uit een brief van de classis (een vergadering van een aantal nabijgelegen protestante kerken) van Zuid-Beveland. Ik heb nog één andere dergelijke brief (zie bijlage 857 en 858 hier) in mijn materiaal. Wat opvalt is dat deze brieven uit een andere retorische traditie lijken te komen dan het andere materiaal in de archieven. Dat blijkt o.a. uit het feit dat de teksten tussenwerpselen bevatten. Die woordsoort komt eigenlijk nauwelijks voor in geschreven teksten, maar in de twee brieven van de classis vind ik vier gevallen:

1. Och! mochte dit gevaerlike quaet eer 't als een kancker verder in-eet in sijn beginselen gesteuyt worden
2. Och! dat de grote God, die d'herten in de hant heeft,
3. Ja, dat U.U. Ed.Ed. oock gelijcke sorge voorder gelieven te dragen
4. En, eylaci! de droevige ervarentheyt van opgeresene twisten, onlusten, verdeeltheden, scheuringen, verbijsteringen......

september 2020
vrijdag 25 september, Zaal 0.11, Lipsius-gebouw, Cleveringaplaats 1, Leiden
Lezing getiteld 'Een rusteloos leven na de dood. Pieter Erberveld in Indië, Japan, Indonesië en Zuid-Afrika'.
zaterdag 26 september
LET OP: de Jaarvergadering van 26 september aanstaande zal digitaal worden afgehandeld.
zondag 27 september, Landgoed de Wilmersberg, Rhododendronlaan 7, De Lutte
Over zijn nieuwe roman Suikerbastaard.
maandag 28 september, Online programma
oktober 2020
donderdag 1 oktober, Dorpskerk Huizum, Huizum Dorp 67, Leeuwarden
Jaarlijkse Slauerhoff Lezing in de Dorpskerk Huizum.
dinsdag 6 oktober, Online
Online webinar waarin het nieuwe Jaarboek wordt gepresenteerd, met o.a. Elwin Hofman en Dirk Lueb.
donderdag 8 oktober, Online programma
Lezing met als titel 'Fijn bederf. Jacob Israël de Haan en het Kwaad'.
zaterdag 10 oktober, Online symposium.
Met Fokko-Jan Dijksterhuis, Jenneke Krüger, Ad Meskens, en Nicoline van der Sijs.
zondag 18 oktober, Vredenburg 3 (pand Parfumerie Douglas), Utrecht
Wandeling onder leiding van Petra Teunissen.
januari 2021
zondag 17 januari, Salon Saffier, Boorstraat 107, Utrecht
Bekijk de uitgebreide agenda

Heeft u informatie voor in de agenda? Meld het de redactie