Nicolette Smabers (Den Haag, 1948) debuteerde in 1983 met de verhalenbundel 'De Franse tuin'. Naast verhalen en novellen publiceerde Smabers werk voor kinderen en drie romans: 'Stiefmoeder' (2003), 'De man van gas en licht' (2009) en 'Vraag dat maar aan de pelikanen' (2021). Bij het schrijven van 'Het plein Bijzonder en Gewoon' (2001) stond haar een fictief model van een stadsplattegrond voor ogen. In deze bundel figureert ook een zekere Margareta, een personage dat Smabers voor het eerst gestalte gaf in het tijdschrift 'Raster'. De komende maanden zal Nicolette Smabers op deze plaats haar fictieve stadsplattegrond verder uittekenen en Margareta opnieuw tot leven wekken. www.nicolettesmabers.nl
de columns van Nicolette Smabers:
recente columns:
gepubliceerd op 25 maart 2026
Niets aan de hand

In het stadje Goed is onlangs Amygdala geopend, een nieuw Herinneringenparadijs. De tijd van honderdduizend bonnen sparen en je sokken stoppen met een maasbal waart hier rond, en aangezien dit paradijs in trek is bij de pensionado, kun je er terecht voor dingen die de oude dag verlichten: sta-op-stoelen, wandelstokken met een zitje, schoenlepels met lange stokken, plastic weggooiarmen voor het balspel met de hond. Bedenk het en het is er.

Het oude centrum is veranderd in een openluchtmuseum, perfect nostalgisch met z’n oude straatlantarens, de donkergroene dorpspomp en die gevel met het logo van De Gruyter. Onder het wegdek met z’n vriendelijke keitjes tasten sensoren naar je wensen. – Wil je koffie met een kletskoek, klinkt het als je even stilstaat bij de etalage van een bakkerij, en iets verderop: een boterham met rammenas?  En zo maar door: huisgemaakte piccalilly, drie-in-de-pan met krenten en rozijnen, tuttifrutti?

Margareta dwaalt hier verzenuwd rond, haar voeten prikken en haar oren suizen, ze voelt vibraties in haar nek. Ik weet niet waar ik ben, bekent ze aan een dame met een gek groen hoedje op. Hoort dit nog bij Amygdala?

Niet weten is juist goed, antwoordt de dame, dat haalt u uit de comfort zone van de nostalgie en prikkelt uw op kant en klare dromen ingestelde brein.

Is haar brein dan tuk op kant en klare dromen?

Margareta haalt haar schouders op en wandelt verder, diep in gedachten. Ze belandt nu in een oude tramremise, een immense hal vol kringloopspullen: duizend-en-een asbakken, zeepkloppers en zinken teiltjes, Oisterwijks eiken, Hollandia onderjurken, oude petticoats en een overvloed aan Brabants Bont. Niet één ding waar ze warm voor loopt.

Of toch?

Dingen zijn concreet en bruikbaar. Zo klaar als een klontje. Maar het zijn ook dragers van persoonlijke geheimen en die kunnen je verrassen met gedachten die je het hoogst bijzondere van jouw bestaan haarscherp voor ogen toveren, zoals Margareta mag ervaren als ze in die tramremise opeens iets in haar handen heeft dat op haar overkomt als een bericht ‘voor haar alleen’: een verzilverde brievenopener met een visreclame op het heft, een sierlijk spartelend vissenlijf. Ze ziet hoe haar moeder met dit blinkende ding, precíes ditzelfde ding!, in een hoekje van een envelop peutert, vlak bij het adres van tante Tineke (dat intact moet blijven, net als de postzegel van koningin Elisabeth), haar schort is in het midden nat, er hangt een weeë lucht omheen want ze is bezig met de vrijdagsvis, waar ze met trefzekere bewegingen de buik van open haalde en de ingewanden uit verwijderde. De post van tante Tineke gaat voor! Gespannen kijkt Margareta toe hoe haar moeder het zilverblinkende brieven mes een beetje dieper in de vrijgekomen opening wurmt, en dan, rats, rats, rats, snel en pijnloos de envelop opent, hoe ze de dichtbeschreven velletjes er uit vist en begint aan het wonder dat lezen heet. Haar ogen gaan met kleine schokjes heen en weer, haar lippen smiespelen de woorden. Opeens draait ze zich om, ploft neer op de dichtstbijzijnde stoel en begint te snikken. Zo overstuur is ze, zo onbedaarlijk en onmachtig snikkend. Dit is volkomen nieuw.

De kamer uit, vooruit, ga spelen, jij!

Nou, zeg.

De rest van de dag wordt het nieuws van overzee beteugeld en getemd. Gaat er iemand dood? Gelukkig niet. Moeten we verhuizen? Nee, zeg. Krijgen we geen geld meer, komt er oorlog? Ook al niet. Niets aan de hand, vooruit, ga spelen, jij!

Wat hier ontbreekt is een behoorlijk drama.

Margareta betaalt nu zonder gêne zestig euro voor een wolk aan associaties die alleen voor haar een boodschap vormen.

Secret Link