Mario Molegraaf belicht in deze rubriek recent verschenen bundels van Nederlandse en Vlaamse dichters. Deze keer schrijft hij over Overdrive van Alfred Schaffer:
De meeste poëzie lijkt een spelletje schaak. Soms springt een grillig paard, is er een driftige pion, een verrassende rokade, maar je kunt het allemaal zien aankomen. Heel af en toe is er poëzie zoals mijn opa damde. Mij gunde hij een remise, de volle winst zelfs. Maar wanneer hij tegen zijn niet zo beminde schoonzoon speelde, mijn vader, verliep het anders. Mijn vader leek in het voordeel, maar dan ineens, in één bliksemachtige beweging, sloeg mijn grootvader zes, zeven, acht stenen. Een vergelijkbare ervaring bezorgt me de bundel Overdrive – toepasselijke titel voor deze dichterlijke razernij – van Alfred Schaffer (1973), in 2021 onderscheiden met de P.C. Hooftprijs.
Overdrive verscheen in een serie ‘De Kreeftafslag’ waarin, zoals de uitgever het noemt, ‘bekende dichters hun a-typische werk’ uitbrengen. Mag poëzie voortaan altijd a-typisch zijn? In deze drieëndertig gedichten, vanaf klein begin tot en met groepsfoto, zijn er misschien dichterlijke missers en natuurkundige uitglijders (fans van de magnetron hoeven geen geloof te hechten aan Schaffers waarschuwingen over de vermeende radioactiviteit van het apparaat). Maar daar staan de raarste ontmoetingen, de gekste verwijzingen, de merkwaardigste citaten tegenover. Een dichterlijke achtbaan, een literaire valtoren, allemaal in overdrive. Alfred Schaffer, maar dan maffer. Er vliegen drones rond en er heerst ‘stilte luider dan een luchtalarm’. Een Chinese generaal is ‘een soort soldateske Johan Cruijff’. Steeds stuit je op warse wijsheden als ‘Chaos veroorzaken is een beproefde manier om met verdriet om te gaan’.
Het draait allemaal om ‘een brokje metaal’ dat geluid maakt via de Geigerteller, naar Schaffer ons vertelt ‘vernoemd naar Hans Wilhelm Geiger en Walther Müller / de Lennon en McCartney van de vroege stralingswetenschap’.
Een bom van dit metaal maken is volgens de dichter ‘eenvoudiger dan een IKEA-opbergcombi assembleren’. Overdrive is rijk aan ogenschijnlijk ongestuurde uitleg en uitweiding. Een uitbarsting, de ondergang onder ogen: ‘De straling straalt u tegemoet/ Met een verschrikkelijke spoed’. Ik zie ineens weer die duivelse voldoening in opa’s ogen: ‘Hé Piet, wat is je volgende zet?’
Mario Molegraaf
Overdrive, Opwenteling, paperback, 88 pag., € 21,95
ISBN: 9789063381950
