Mario Molegraaf belicht in deze rubriek recent verschenen bundels van Nederlandse en Vlaamse dichters. Deze keer schrijft hij over Het raadsel van de anderen van Benno Barnard:

‘De datum beiert al dagen in mijn hoofd, een specifieke vorm van migraine,’ schrijft Benno Barnard in zijn dagboek. De datum is 18 december, de dag dat in 2016 zijn geadopteerde dochter Anna stierf, door een verkeersongeluk. Zij is de onaanraakbare uit de titel van Barnards nieuwe dichtbundel, verpletterd onder het gewicht van het dagboek Het raadsel van de anderen. En bedenk dat hij een héél gewichtige schrijver is, hij laat het zijn dochter opmerken in een gedicht. ‘Papa, doe niet zo spuuggeleerd!’ verwijt ze hem, ‘iebel van mijn intellectualisme’ naar hij zelf zegt. Ze hadden het soms moeilijk met elkaar. ‘Jaren volgden dat je bleef zwerven,’ vat hij haar bestaan samen.

Het is hoe dan ook een vreemd geval, dichtbundel bedolven onder dagboek, de poëzie van De onaanraakbare begint na bijna vierhonderd pagina’s persoonlijke notities. Die soms over de gedichten gaan, Barnard beschrijft het ontstaan van de vogelverzen bijeengebracht in een afdeling ‘Tegen het ongevederde niets’. Hij weet, erkent hij, ‘in ornithologische zin bedroevend weinig over vogels’. Het is dan ook weer intellectuele poëzie geworden, meer bedenksel dan waarneming. Nog het meeste leven zit in het roerende portret van een dood mereltje, gevonden voor het keukenraam, ‘piepjong probeersel ter verbetering/ van het ongevederde niets’. Wie weet herkent hij zich daarin, zijn proza en poëzie lijken permanente pogingen de dingen beter en nog weer beter te zeggen.

Barnards gedichten verdienen meer dan een plek op de boekenzolder. Of is het toch eerder een kelder? Vogelverzen dus, maar onder meer ook een fraai sonnet over een caissière: ‘je bent een ding/ dat stil zou willen vallen in haar armen’. Ontmoetingen met mensen van toen en nu, onder meer met zijn zoon, geëerd met een geboortegedicht en met een vers over zijn volwassenheid: ‘Weet dat er zeventig eeuwen beschaving/ verstreken zijn sinds je een kind was’. De dichter van de wijze les, die alles meent te begrijpen, maar geen vat krijgt op dat onvermijdelijke, de op een steen gebeitelde fatale datum.

Het raadsel van de anderen (met daarin opgenomen De onaanraakbare), Atlas Contact, paperback, 448 pag., € 26,99
ISBN: 9789025478551