Mario Molegraaf belicht in deze rubriek recent verschenen bundels van Nederlandse en Vlaamse dichters. Deze keer schrijft hij over Mannen zonder hoofd van Lies Van Gasse:

Hij komt! Mijnheer Mostert, een halve eeuw geleden mijn leraar biologie, had het er al over. Volgens hem zou de wolf in ons land opduiken en hij sprak met extra sarcastische stem over de massahysterie die zou uitbreken wanneer het beest een kinderwagen ging belagen. Zoals vaker had hij het goed gezien, al kreeg ik van hem nooit de gewenste tien.

In het openingsgedicht van Mannen zonder hoofd, de nieuwe dichtbundel van Lies Van Gasse (1983), lezen we de dreigende regels: ‘Het is wachten tot de wolven komen,/ huilen, huilen om de lengte van de lange nacht’. En jawel, op bladzijde 53 daagt het roofdier op: ‘Midden winter (…) was daar/ de komst van de wolf in Antwerpen’. Géén dichterlijke fantasie, zo begrijpen we uit een aantekening: ‘In december 2021 werd er in de Antwerpse haven voor het eerst een wolf gespot’. Ik ben via internet op wolvenjacht gegaan: Antwerpen en omstreken is het domein van een solitaire wolvin Emma en regelmatig signaleert men ook zwervende wolven.

We weten geen raad met de wolf, volgens mijnheer Mostert en uiteindelijk ook volgens Lies Van Gasse omdat we geen raad weten met de natuur. ‘De wereld houdt van slakken en aardperen,/ van wilde rucola en buxusmot,’ schrijft ze. Wolven horen in dat rijtje thuis, mensen niet. In ieder geval niet de mensen zoals ze rondlopen in deze dichtbundel, bewoners van stinkende steden: ‘Je moet goed gek zijn om niet te worden overwoekerd’.

Vrees voor de wolf? Vrees eerder ‘systemen/ die meer over de systemen wisten dan wij’. De mensen zijn hun persoonlijkheid kwijt en zelfs hun hoofd. Mannen zonder hoofd zijn alomtegenwoordig in deze gedichten en zij zouden alles regisseren: ‘onze levens,/ onze wensen, onze lichamen, de sporen waarin wij lopen’. Dromen bieden uitkomst, maar zoals de dichteres het zegt: ‘Ik was ver voorbij de droomgerechtigde leeftijd’. Zo blijft alleen de wolf over, als laatste oplossing of als uiterste nachtmerrie. Gezien aan de grens, kom alsjeblieft niet, kom toch alsjeblieft.

Mario Molegraaf

Mannen zonder hoofd, Uitgeverij Vleugels, paperback, 104 pag., € 24,50
ISBN: 9789493350472