Mario Molegraaf belicht in deze rubriek recent verschenen bundels van Nederlandse en Vlaamse dichters. Deze keer schrijft hij over Tussen mij van Maria Barnas:

Een onverwacht maar gelukkig moment: ‘Op een grijze dag/ tussen spijlen van Artis/ vanuit de tram denderend/ over de Plantage Middenlaan/ een glimp opvangen/ van flamingo’s’. Het lijkt erg gewoon, zo niet gewoontjes, dit gedicht van zes regels uit de nieuwe bundel van dichteres, romanschrijfster, kunstenares Maria Barnas (1973). Maar hé, er is niets gewoon aan flamingo’s, zeker niet nu deze roze frivoolvogels gevangen zitten in een grijze gelijkhebbersstad. In veel andere gedichten uit Tussen mij komt de botsing tussen rechtlijnig bestaan en grillige fantasie nog harder aan.

Om te beginnen de titel van de bundel, laten we er niet overheen lezen. Tussen? Daarvoor heb je er toch twee nodig? De woordenboeken hebben in dit geval moeite met de juiste woorden: ‘tussen’ verwijst, melden ze, naar iets aan weerszijden van twee zelfstandigheden. Het kan niet anders of deze twee zelfstandigheden zitten hier in de ogenschijnlijke eenheid ‘mij’. Een mij dat innerlijk is verdeeld, meerdere ikken. In het gedicht ‘Waken’ gaan ‘de lange dingen/ die stom aan mijn lichaam/ hingen’ een eigen leven leiden, tot in de laatste strofe – het is niet echt een verrassing – ‘met een schok/ mijn armen ontwaakten’.

Ander gedicht, ander lichaamsdeel dat voor zichzelf begint: ‘Mijn borstkas bolde op en zweefde los/ als een ballon’. En zo gaat het door: ‘waar is mijn gezicht?’. Het toppunt in dit opzicht is, diep lijfelijk, de beruchte ‘zwervende baarmoeder’, of volgens Maria Barnas met een niet al te geslaagde afbreking: ‘zw/ervende baarmoeder’ (ze heeft het ook over ‘w/raakgodinnen’). De zwervende baarmoeder is een uitvinding van de antieke Griekse geneesheren, Hippocrates en zijn club. Hoofdpijn? Je baarmoeder was in je hoofd beland. Maagpijn? Je baarmoeder was afgedwaald naar je darmen. Niet minder antiek Grieks is de tegenstelling geest-lichaam die in deze poëzie regeert: ‘Is het lichaam dat ik ben of heb/ wel van mij’. Een bundel tussen tram en flamingo, tussen lichaam en geest, tussen alledaagsheid en droom, tussen feit en fictie, tussen gruwel en troost, kortom – weg met de woordenboeken – tussen mij.

Mario Molegraaf

Tussen mij, Van Oorschot, paperback, 88 pag., € 22,50
ISBN: 9789028253032