Mario Molegraaf belicht in deze rubriek recent verschenen bundels van Nederlandse en Vlaamse dichters. Deze keer schrijft hij over Sanctus van Rob Schouten:

In de dagelijkse werkelijkheid geldt nooit eens één plus één is twee. Alles wat goed komt, loopt toch weer fout. Achter de wolken zijn er méér wolken. Juist je naasten lijken vaak het verste weg. Het leven zoals het is, het leven zoals beschreven door Rob Schouten. Zo lang als ik poëzie lees, is hij er: hij debuteerde in 1978, ik werd dat jaar achttien, hij vierentwintig. Heel veel jaren en heel veel bundels verder is daar Sanctus. Maar sanctus volgens Schouten betekent allerminst heilig. Bij hem is er namelijk niets verheven en staat niets vast. Ook zijn poëzie is geen tempel voor de eeuwigheid, eerder een tentje dat wegfladdert bij windkracht zes. Er staan nogal wat sonnetten in Sanctus, maar die missen qua inhoud én qua vorm stelligheid.

Niets is gaaf, dus laat vooral het gedicht niet gaaf zijn. Poëzie zonder koers, zoals het leven zonder koers is. De dichter staat niet op een podium maar praat met het publiek, bedenkt zich, aarzelt, trekt terug. Er zijn verwante zielen in de Nederlandse literatuur, ook Anton Korteweg schrijft gedichten tegen de verdrukking in. Maar Rob Schouten beweegt zich wel heel rigoureus richting rafel en rand. Neem in Sanctus de even ontluisterende als vermakelijke afdeling met ‘pornofiele en pornofobe verzen’. Het wonder van de liefde teruggebracht tot onbeholpen gefriemel.

Leven zonder leuzen. En niemand die maalt om de mens. Er is slechts zicht op het grote niets. ‘Wij kijken uit op het heelal/ dat geen advies in petto heeft,/ soms borrelt er tussen de benen iets/ maar voor je hoofdpijn krijgt is het voorbij,’ wil de wijsheid van de zeer aardse dichter, ‘tussen toekomstherinnering/ en oude visioenen’. Kinderen verkeren even in een illusie, schrijft Schouten in een gedicht ‘Met mijn kleinzoon in de dierentuin’, maar ‘de waarheid moet gezegd/ die van de kooien en de tranen’. Vervolgens melden zich ook ‘onheilsprofeten en angsten’, met in hun kielzog ‘de trutten en meteropnemers’. De dichter die laat zien dat in een mensenleven de uitkomst van elke rekensom nul is.

Mario Molegraaf

Sanctus, De Arbeiderspers, paperback, 62 pag., € 19,99
ISBN: 9789029553728