Mario Molegraaf belicht in deze rubriek recent verschenen bundels van Nederlandse en Vlaamse dichters. Deze keer schrijft hij over Uit de klatergouden boot gevallen van Elma van Haren:

Dit soort ratelrijm: ‘Niet te bevatten zatte patatten,/ foute madammen met puilende prammen’. Kermis in de poëzie, Elma van Haren (1954) is sinds De reis naar het welkom geheten, haar debuut van bijna veertig jaar geleden, nooit een liefhebber van de veilige route geweest. Uit de klatergouden boot gevallen is misschien het grootste waagstuk in haar loopbaan. Een dichterlijke mythe met een Japans decor, maar dan in een vorm die doet denken aan een Griekse tragedie, een ‘koor’ dat commentaar geeft incluis. Daarnaast is vaak, naar mijn smaak te vaak, een verteller aan het woord, alsof de hoofdrolspelers hun verhaal niet luid en duidelijk genoeg vertellen.

‘Een liefdesgeschiedenis in acht stemmen en één krantenbericht’ belooft de ondertitel. Doordat er boven de gedichten symbooltjes staan, uitgelegd in een ‘legenda’, kun je de stemmen uit elkaar houden. Ze hebben ook een eigen stijl, een eigen vorm, in ieder geval Spinnenkoningin, heerseres van het al: ‘Uitspansel en kosmos, ik weef de weg’. Ze spreekt steevast in stekelige en stellige sonnetten, voorzien van kreten als ‘What the fuck’ en ‘Niet zeiken dus’. Spinnenkoningin zet ‘Magere Hein’ aan de dijk: ‘een arrogante onbenul’. Zijn opvolger is ‘de voortreffelijke Hella’. Die vindt zelf: ‘Deze tijd is rijp voor vrouwelijk beleid’.

Spinnenkoningin is het uiteraard met haar eens: ‘Vrouwen zijn beter in het/ breken’. Voor ‘arrogante mannen’ – het lijkt in dit geval een pleonasme – is het ‘niet goed toeven in deze streken’. Ook de geliefden zijn vrouwen, een pareldraagster (Madelief, later Meri) en een parelduikster (Ama, later Shinju). De laatste levert heuse haiku’s, om de Japanse stemming erin te houden, de wereld gevat in drie regels van vijf, zeven en vijf lettergrepen: ‘Parel is een woord/ Open de schelp met het mes/ Likkepotvingers’. De liefde van de twee zorgt voor mooie, herkenbare én ietwat sentimentele regels: ‘Doorgaan. Doorgaan. Ononderbroken./ Met vier geloken ogen liggen dromen en/ weigeren het blauwe uur nader te zien komen’. Elma van Haren is zelf ook van het doorgaan, doorgaan. Ongeschikt voor wie niet bestand is tegen prikkelrijke poëzie.

Mario Molegraaf

Uit de klatergouden boot gevallen, De Harmonie, paperback, 104 pag., € 24,90 
ISBN: 9789463362122