{"id":9919,"date":"2021-03-29T07:36:33","date_gmt":"2021-03-29T07:36:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mdnl.nl\/?p=9919"},"modified":"2021-03-29T07:36:33","modified_gmt":"2021-03-29T07:36:33","slug":"uit-het-nlm-archief-het-beeld-van-frederik-de-grote-in-de-republiek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mdnl.nl\/?p=9919","title":{"rendered":"Uit het NLM-archief: \u2018Het beeld van Frederik de Grote in de Republiek\u2019"},"content":{"rendered":"

Sinds 1983 verschijnt het\u00a0<\/i><\/em>Nieuw Letterkundig Magazijn<\/b><\/strong><\/a>, het tijdschrift van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Het blad bevat literaire en historische bijdragen van een \u2013meer of minder\u2013 licht wetenschappelijk karakter, waarbij de nadruk ligt op de Nederlandse literatuur. Er verschijnt jaarlijks naast \u00e9\u00e9n papieren nummer ook een aantal digitale artikelen onder de vlag van het <\/i><\/em>NLM.<\/i><\/em><\/p>\n

De jaargangen 1 t\/m 33 zijn al gedigitaliseerd en op de\u00a0<\/i><\/em>DBNL<\/i><\/b><\/em><\/strong><\/a>\u00a0terug te vinden. Om hier nog eens de aandacht op te vestigen duiken de redacteuren van het\u00a0<\/i><\/em>NLM om de paar weken in het rijke archief van het tijdschrift om er een bijzonder artikel uit te lichten. Dit keer kiest Rietje van Vliet\u00a0<\/i>het artikel \u2018Het beeld van Frederik de Grote in de Republiek\u2019 van de Leidse dixhuiti\u00e9mist Jan A.F. de Jongste.<\/em><\/p>\n

Vorig jaar deed ik ter gelegenheid van het 200ste geboortejaar van Multatuli onderzoek naar diens achttiende-eeuwse lievelingsverhaal: over de molenaar van Sanssouci. Het is een verhaal waar hij gedurende zijn hele leven mee bezig was, een verhaal waar hij talloze keren naar verwees, en een verhaal dat zijn levensmissie heeft bepaald. Nog op de middelbare school maakte Multatuli een vertaling van het dichtstuk \u2018Le meunier de Sans-Souci\u2019 (1797) van Fran\u00e7ois Guillaume Jean Stanislas Andrieux. Eindeloos sleutelde hij aan de dichtregels en droeg het werk \u2013 uit het hoofd! \u2013 voor tijdens zijn toespraken in het land.<\/p>\n

Hoofdpersoon in het verhaal is Frederik de Grote, die in 1745-1747 in Potsdam het zomerpaleis Sanssouci heeft laten bouwen. Naar verluidt had hij zich enorm ge\u00ebrgerd aan de molen, die zich bevond vlakbij de landerijen die tot paleiselijke tuinen omgevormd moesten worden. Of hij de molen kon kopen, vroeg de vorst aan de molenaar, maar deze weigerde resoluut: \u2018Gewi\u00df, Euer Majeskt\u00e4t, das k\u00f6nnten Euer Majest\u00e4t wohl tun, wenn es \u2013 mit Verlaub gesagt \u2013 nicht das Kammergericht in Berlin g\u00e4be\u2019. De Grote Frederik legde zich hierbij neer, overtuigd als hij was van zijn vorstelijke plicht om zich neer te leggen bij de uitspraken van de rechter.<\/p>\n

Multatuli was vol bewondering voor het verlicht despotisme van de Pruisische vorst, zoals zo velen met hem. Toch plaatste hij ook een stevige kanttekening bij diens bewind. Frederiks plotselinge inval in Silezi\u00eb in december 1740 had ook in de Republiek een schok teweeg gebracht. Nu was duidelijk geworden wat zijn politieke oogmerken waren. Frederik de Grote bleek door zijn trouweloosheid en perfiditeit een wolf in schaapskleren. De Zevenjarige Oorlog was het gevolg. Begrijpelijk dus dat Multatuli flink uithaalde naar de vorst wiens optreden bij de molen hij zo had bewonderd: \u2018Sei was du bist, koning, dief, annexateur\u2019.<\/p>\n

Helaas vond ik het artikel \u2018Het beeld van Frederik de Grote in de Republiek\u2019<\/strong><\/a> pas nadat mijn eigen verhaal al was gepubliceerd (Mededelingen van de Stichting Jacob Weyerman<\/i><\/em>\u00a02020-1). Had ik het eerder gezien, dan had ik de ambivalente houding van Multatuli kunnen vergelijken met de afkeuring \u00e9n bewondering die de aangetrouwde neef van de stadhouder in de achttiende eeuw te beurt was gevallen. Want over dat laatste schrijft van Jan A.F. de Jongste, wiens NLM-bijdrage een bewerking is van zijn voordracht voor de Commissie voor geschied- en oudheidkunde op 25 januari 1989.<\/p>\n

Lees hier<\/strong><\/a> \u2018Het beeld van Frederik de Grote in de Republiek\u2019 van Jan A.F. de Jongste.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sinds 1983 verschijnt het\u00a0Nieuw Letterkundig Magazijn, het tijdschrift van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Het blad bevat literaire en historische bijdragen van een \u2013meer of minder\u2013 licht wetenschappelijk karakter, waarbij de nadruk ligt op de Nederlandse … Verder lezen Uit het NLM-archief: \u2018Het beeld van Frederik de Grote in de Republiek\u2019<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9773,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-9919","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9919"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9919\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}