{"id":18491,"date":"2025-08-11T08:57:15","date_gmt":"2025-08-11T06:57:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mdnl.nl\/?p=18491"},"modified":"2025-08-11T08:57:15","modified_gmt":"2025-08-11T06:57:15","slug":"uit-het-jaarboek-archief-johannes-van-den-bosch-1780-1844","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mdnl.nl\/?p=18491","title":{"rendered":"Uit het Jaarboek-archief: Johannes van den Bosch (1780-1844)"},"content":{"rendered":"

Sinds 1766 verschijnt het\u00a0<\/i><\/em>Jaarboek<\/b><\/strong><\/a>\u00a0van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, een van de langstlopende boekenreeksen van ons land. Al ruim 250 jaar vormt het<\/i><\/em>\u00a0Jaarboek\u00a0een waardevolle publicatie,\u00a0<\/i><\/em>onder andere door de hierin opgenomen uitgebreide Levensberichten van overleden leden.<\/i><\/em><\/p>\n

Bijna alle\u00a0<\/i><\/em>Jaarboeken<\/b><\/strong><\/a>, vanaf 1766, zijn<\/i><\/em>\u00a0gedigitaliseerd en op de<\/i><\/em>\u00a0DBNL\u00a0terug te vinden. Om hier nog eens extra de aandacht op te vestigen duiken de redactieleden van het\u00a0<\/i><\/em>Jaarboek\u00a0regelmatig in het rijke archief om er een bijzonder artikel uit te lichten. Voor deze nieuwe aflevering kiest Marcel Barnard het Levensbericht van Johannes van den Bosch:<\/i><\/em><\/p>\n

Johannes van den Bosch (1780-1844)
\n<\/strong>Mijn boshut in Drenthe grenst aan de Koloni\u00ebn van Weldadigheid: landbouwkoloni\u00ebn, bedoeld om paupers uit de steden door een onverbiddelijke discipline te verheffen tot productieve arbeiders. Gesticht in 1818, in 2021 UNESCO Werelderfgoed geworden, nu een populair uitje, met het lommerrijke Fredriksoord als centrum. Een klein standbeeld herinnert aan de grondvester, Johannes van den Bosch \u2014 na zijn \u2018weldadigheid\u2019 in Drenthe achtereenvolgens Commissaris-generaal van Suriname en de Antillen, Gouverneur-generaal van Oost-Indi\u00eb (nu Indonesi\u00eb), Minister van Koloni\u00ebn, Minister van Staat en lid van de Tweede Kamer. In toenmalig Nederlands-Indi\u00eb bedenkt hij het roemruchte cultuurstelsel<\/em>: boeren dienden handelsgewassen te verbouwen voor de Nederlandse staat. Het doel: de economie van (nu) Indonesi\u00eb vlottrekken. Het resultaat: armoede onder de boeren. De kolonieman<\/em>, luidt de trefzekere titel van Johannes\u2019 biografie (2019) door Angelie Sens.<\/p>\n

De daadkrachtige, idealistische en bij zijn leven al omstreden Van den Bosch was ook lid van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Bij zijn overlijden werd de \u201ckrijgsen staatsman\u201d in een Levensbericht diep betreurd en hoog geprezen. Voorzitter Siegenbeek leest het voor op de jaarvergadering, in ronkende volzinnen. Hij was er zeker van dat \u2019s mans naam \u201cgewisselijk bestendig in zegening\u201d zal blijven. Refererend aan zijn werk in Nederlands-Indi\u00eb spreekt hij van \u201cde dankbaarheid van deszelfs bevolking\u201d en verwijzend naar het cultuurstelsel van de \u201cvoor het Moederland weldadigste vruchten\u201d \u2026 De geschiedenis zou anders oordelen.<\/p>\n

Angelie Sens maakt in haar biografie van Van den Bosch bijna twee eeuwen later de balans op en plaatst hem in \u201cde twee thema\u2019s die de agenda gedurende de gehele negentiende eeuw beheersten: de \u2018sociale\u2019 en de \u2018koloniale\u2019 kwestie\u201d (349): zijn Verlichtingsidealen, of \u201cdroom van een betere wereld en samenleving voor iedereen\u201d, zijn authentiek; zijn \u201cdaadkracht en enorme werklust\u201d maken dat die idealen geen luchtfietserij blijven; maar \u201cals de praktijk weerbarstig bleek\u201d was zijn drang om te leveren \u201cal te doortastend\u201d (362v.).<\/p>\n

Ons narcistisch heden zij gewaarschuwd, het oordeel over de geschiedenis verschuift. Je welwillende Levensbericht straks in het Jaarboek<\/em>\u00a0van de Maatschappij zal er niks aan helpen, je naam zal niet \u201cgewisselijk bestendig in zegening\u201d blijven.<\/p>\n

Marcel Barnard<\/p>\n

Lees hier<\/strong> <\/a>het Levensbericht van Johannes van den Bosch (1780-1844), uit de toespraak van Matthijs Siegenbeek (vanaf pagina 13 onderaan tot en met pagina 18).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sinds 1766 verschijnt het\u00a0Jaarboek\u00a0van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, een van de langstlopende boekenreeksen van ons land. Al ruim 250 jaar vormt het\u00a0Jaarboek\u00a0een waardevolle publicatie,\u00a0onder andere door de hierin opgenomen uitgebreide Levensberichten van overleden leden. Bijna … Verder lezen Uit het Jaarboek-archief: Johannes van den Bosch (1780-1844)<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17740,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-18491","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18491"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18491\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18492,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18491\/revisions\/18492"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mdnl.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}