Mario Molegraaf belicht in deze rubriek recent verschenen bundels van Nederlandse en Vlaamse dichters. Deze keer schrijft hij over Chameleon van Zaïre Krieger:

Vijf jaar geleden zou Lucas Rijneveld het gedicht ‘The Hill We Climb’ van Amanda Gorman in het Nederlands vertalen, voorgelezen tijdens de inauguratie van de door al het tumult van zijn opvolger vrijwel vergeten Amerikaanse president Jo Biden. Tegen de keuze van deze vertaler kwam verzet, die zou het verkeerde kleurtje hebben. Men zwichtte, en vervolgens klaarde spoken word-artiest Zaïre Krieger (1995), blijkbaar wél met de juiste achtergrond, de klus. Als je definitief van de poëzie af wilt, is dit de beste aanpak. Heel het idee van haar universaliteit haal je door dergelijke redeneringen onderuit. Jij moet het enkel met jouw soort poëzie doen en ik met mijn soort. Ieder zingt alleen het eigen lied.

Als ik het goed zie, wil Zaïre Krieger in haar debuutbundel Chameleon af van deze poëtische apartheid. Zelfs in de titel kun je een concessie zien. Kleurtjes zijn niet beslissend, het is als bij de kameleon, ze kunnen voortdurend veranderen en variëren. De dichteres is nog niet helemaal los van het idee ieder-in-zijn-eigen-hok. ‘Je speelt voor alle mensen van jouw kleur want we staan al 1-0 achter/ door die koloniale sporen weet je wat een valse start is,’ schrijft ze. Maar ze wil dergelijke grenzen ook overschrijden.

In deze bundel volgen we een dichteres op zoek naar identiteit. Zaïre spreekt vaak zelf, maar ook haar zeer uiteenlopende alter ego’s Zireïa (Engelstalig), Aliza (idem en ‘fatal femme’), Iz (bijna een duivelin) en Raiaz (activist en voetnootspecialist) voeren het woord in dit mozaïek. Voor de spiegel, zelfs als daarvoor spiegelschrift nodig is. Poëzie als hoogst persoonlijk gevecht, maar dus ook een handreiking, een uitgestoken hand zelfs, hoe aarzelend, hoe afwerend ook.

Ze wil de kritiek voor zijn: ‘Waarom zou je luisteren naar sinterklaasgedichtlevel rijmpjes over racisme?!!/ Waarom zou iemand luisteren naar een stortregen aan deugtweets in dichtvorm?’ Ja, waarom? Nou, daarom dus, om in een kameleontische ziel te kijken, je te verbazen, te herkennen, een ziel zoals die van jou, van mij. Chameleon is één lange, grillige, uitbundige uitnodiging: ‘Duik je in m’n diepte?’

Mario Molegraaf

Chameleon, Meulenhoff, gebonden, 120 pag., € 20, –
ISBN: 9789029098922