Bij Uitgeverij Verloren is een speciale aflevering van het tijdschrift Indische Letteren verschenen: Multatuli nu. Nieuwe perspectieven op Eduard Douwes Dekker en zijn werk. Deze uitgave, die maar liefst 200 pagina’s telt en full colour is uitgegeven, stond onder… lees verder…

Dit jaar zal op 18 november, de verjaardag van Joost Zwagerman (1963-2015) voor het eerst de Joost Zwagerman Essayprijs worden uitgereikt. Deze prijs is een initiatief van de Van Bijlevelt-stichting en de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde,… lees verder…

Johan Koppenol | 20 februari 2018
Een gebbetje met de dood

Cats heeft al de naam vervelend te zijn, en dan gaat deze column ook nog over de oude Cats – dat vereist een zekere zelfoverwinning. De titels van zijn late werk alleen al: Doot-kiste voor de levendige, t’Samen-sprake tusschen de Doodt en een Oudt Man, t’Samen-spraeck tusschen Ziel en Lichaem, Tachtigh-jarige bedenckingen, Twee-en-tachtigjarig leven… Het is verleidelijk het oordeel alvast maar uit te spreken voordat je het allemaal gelezen hebt: toen Cats zich eenmaal hoogbejaard op Sorghvliet had teruggetrokken raakte hij geobsedeerd door de naderende dood en zeurde en zeverde hij zichzelf naar het einde.

Toch hebben ook die op de dood gerichte teksten soms hun aardige kant. Neem nu t’Samen-sprake tusschen de Doodt en een Oudt Man. De insteek is zoals we die kennen uit de Elckerlyc: de Dood komt zich melden bij de Oude Man omdat het zijn tijd is – en uiteraard maakt het beoogde slachtoffer bezwaren: hij wil nog wat tijd om zijn zaken te regelen, hij is nog levenslustig terwijl er genoeg anderen zijn die verlangen naar het einde, laat de Dood daar maar mee beginnen, enzovoort. Het kibbelt wat over en weer, tot het gesprek bepaald de onaangename kant opgaat wanneer de Oude Man de Dood begint uit te foeteren: ‘Uw’ kale kop en heeft geen hersens in’ werpt hij niet zonder snedigheid voor de voeten. Toch lukt het de twee om het gesprek gaande te houden en wat volgt is een uitgebreid college stervenskunst, inclusief beschouwingen over reïncarnatie. De Oude Man ontpopt zich al doende tot een ideale leerling die zelfs zo graag wil sterven dat de Dood hem nog maar even laat.

Het onbevangen geruzie met de dood heeft wel iets, en het kan nog beter. Wat weinig mensen weten is dat deze tekst eigenlijk niet tot Cats’ ouderdomswerken behoort. De t’Samen-sprake tusschen de Doodt en een Oudt Man werd namelijk al in 1640 gepubliceerd als inlassing in Jacobus Lydius’ Vrolycke uren des doods (ook al zo’n titel trouwens). Cats was toen ruim zestig, voor die tijd inderdaad al een oud man.  Ook in de kortere versie van 1640 stuit de Dood op een onwillig slachtoffer. Het begin van de tekst loopt parallel met de versie uit de Wercken, maar na het gekibbel neemt de tekst een verrassend andere wending, als de Oude Man een onvoorziene kaart trekt: hij legt uit dat hij de Dood alleen maar in het ootje zit te nemen met zijn verzet. Hij wilde hem alleen maar een beetje stangen en uithoren, in werkelijkheid is hij helemaal klaar voor zijn laatste reis. Geintje….

februari 2018
vrijdag 23 februari, Zaal 003, Lipsius-gebouw, Cleveringaplaats 1, Leiden
zaterdag 24 februari, Sociëteit De Vereeniging, Kazernestraat 38b, Den Haag
Groot debat over de toekomst van onze taal, met o.a. René Appel, Geert Van Istendael, Lieke Kézér en Jean-Pierre Geelen.
dinsdag 27 februari, Boekhandel Kooyker, Breestraat 89, Leiden
Lezing naar aanleiding van de zojuist verschenen biografie 'Jacob van Lennep. Een bezielde schavuit'.
maart 2018
donderdag 22 maart, Vossiuszaal, Universiteitsbibliotheek, Witte Singel 27, Leiden
Uitvoering van fragmenten van de recent gevonden opera De Vrijheijdt (1787), uitgevoerd door studenten van Collegium Musicum. Met lezingen van Mart van Duijn, Olga van Marion en Julia Duijvekam.
vrijdag 23 maart, Oude Sterrewacht, Sterrenwachtlaan 11, Leiden
Lezingen en workshops, met o.a. Jaap Goedegebuure, Elly Kamp en Gé Vaartjes.
zondag 25 maart, Boekhandel 't Sui, Oude markt 5, Vlissingen
Presentatie van de tweede roman van Joost van Driel, met Rudy Vanschoonbeek en Rick Honings.
april 2018
dinsdag 3 april, Spui25, Spui 25-27, Amsterdam
Reprise van de publiekslezing 'Slavernij in de vroegmoderne kunsten'. Met o.a. Lieke van Deinsen, Eveline Sint Nicolaas, Sarah Adams en Mark Ponte.
juni 2018
vrijdag 8 juni
De NBV viert op 8 en 9 juni haar vijfentwintigjarig bestaan met een jubileumcongres en een dag vol spannende activiteiten.
augustus 2018
zaterdag 25 augustus, Dodrechts Museum, Dordrecht
Het jaarcongres van Werkgroep De Zeventiende Eeuw draagt als titel '1618 – Paniek in de Republiek'.
maart 2019
donderdag 21 maart, KU Leuven
Jaarcongres met als thema 'Portraits & Poses: Representations of Female Intellectual Authority, Agency and Authorship in Early Modern and Enlightenment Europe.'
toon in de agenda berichten van:
indisch-nederlandse-letterkunde
18e-eeuw
nbv
17e-eeuw

bekijk hier de uitgebreide agenda

heeft u informatie voor in de agenda? meld het de redactie
twitter